Leestijd: 3 min

Ontruiming van krakers: de actuele stand van zaken

Onlangs zond PowNed de documentaire “PowNed of View – 15 jaar kraakverbod” uit. Ik mocht daaraan een bijdrage leveren en in de uitzending uitleggen hoe de ontruiming van een gekraakt pand in zijn werk gaat. Door PowNed werd uitsluitend de strafrechtelijke kant belicht, maar ontruiming kan nog steeds (ook) via het civiele recht plaatsvinden.

Strafrecht

Kraken is sinds 1 oktober 2010 een strafbaar feit. Er staat een gevangenisstraf van maximaal 1 jaar op. In de praktijk worden krakers niet altijd vervolgd. En als het toch tot vervolging komt, dan wordt doorgaans een geldboete opgelegd wanneer het gaat om een ‘first-offender’.

Naast het feit dat kraken strafbaar is, kan het gekraakte pand ook via het strafrecht worden ontruimd. Dat kan echter meestal niet direct; alleen in geval van ontdekking op heterdaad kan een onmiddellijke ontruiming volgen. Daarna kan een ontruiming, die door de officier van justitie wordt bevolen, pas plaatsvinden nadat er een rechterlijke toetsing heeft plaatsgevonden. Deze rechterlijke toetsing vond tot 1 juli 2022 plaats in een door de krakers op te starten kort geding bij de civiele rechter, waarbij deze rechter moest toetsen of de door de officier van justitie aangekondigde ontruiming rechtmatig is. Sinds 1 juli (na de invoering van de Wet handhaving kraakverbod) vindt deze toetsing plaats bij de rechter-commissaris, op vordering van de officier van justitie. De doorlooptijd van deze toetsing is daardoor veel korter geworden, waardoor er ook sneller kan worden ontruimd.

Een belangrijk nadeel van deze strafrechtelijke route tot ontruiming is dat de eigenaar van het pand zelf niet meer de regie heeft en dus ook geen invloed heeft op de vraag of, en zo ja wanneer, dit traject in werking wordt gezet en is afgerond

Civiele recht

Deze oude, vertrouwde methode wordt in de praktijk nog vaak toegepast. De pandeigenaar kan een kort geding starten tegen de krakers. Deze moeten anoniem worden gedagvaard, daar is een speciale regeling voor ontworpen in de wet. De pandeigenaar moet in het kort geding wel aantonen dat er een spoedeisend belang is bij een ontruiming. Bijvoorbeeld omdat het pand wordt / is verhuurd, omdat er bouwwerkzaamheden moeten plaatsvinden, omdat het pand wordt verkocht. Wanneer dit is aangetoond wordt in de meeste gevallen een vonnis tot ontruiming afgegeven. De pandeigenaar kan met dat vonnis de ontruiming laten inplannen door een deurwaarder.

In de praktijk zie ik dat de krakers vaak al eerder zijn vertrokken. Een ontruiming via de deurwaarder is in dat geval niet meer nodig.

Conclusie

Kraken is strafbaar en in de meeste gevallen kan een ontruiming via het strafrecht of via het civiele recht op betrekkelijk korte termijn worden uitgevoerd. Ons kantoor heeft daar ruimte ervaring mee.

Vragen over kraak van pand? Laat het mij weten, ik denk graag met u mee.